gihaneka navîna du peyv an jî hevokan
Çavkanî: Ferhenga Destî (Kurdî–Kurdî), Umîd Demîrhan · rûpel 428
Kurmancî
û
- Kîte
- û
Kurmancî → Kurmancî Ferhenga Destî (Kurdî–Kurdî)
Biwêj, lêker û gotinên bi vê peyvê
- êş û ûş derd û kul
- ser û pê endamên ku jê kelepaçe çedibe; seqetat
- der û dor hawîrdor, doralî
- dîn û har bêaqil û hişaloz
- gef û gur tehdîd û diransîqandin
- her û her heta hetayê
- hey û hey timî û daîmî; hê jî
- hûr û mûr kel û mel
- kar û bar xebat û şixul; xizmet û mijûlî
- lib û lib yek bi yek, heb û heb
- mar û mûr lawir û bihuk/heşerat
- qîr û sîr bela û şetele
- rex û çan derûdor
- tar û mar belawela
- tek û tûk kêm caran
- ter û can ciwan
- text û pa milk û fort
- tor û tey tim û tim
- tût û rût repal û tazî; destevala û bêçek; bêmal û deyndar; bêçêre û bêdar; vikvala û bêeşya
- zar û zêç zarok û kulfet
- dehl û dêş daristana ku bivir neketiyê
- dews û doz war û mebest
- fêl û tele dek û dolab
- kêm û amas cerahat û îltihab
- kêm û zêde hindik û pir; virde û wêde; di vê navberê de
- qet û bend şirît û kindir
- qirş û qal gildîn û arekê binê giyayî
- şil û şeht şileke û kêmlebat
- xan û sera koçk û qesr
- Adem û Hewa dê û bavên mirovahiyê yên yekem
- col û cobal naxira dewêr
- dek û dolab hîle û xurde
- deng û behs xeber; nûçe
- gil û gemar herî û qirêjî
- heşr û neşr roja hesabdana qiyametê; pir zêde, mişt tijî
- hişk û hola çilmisî û ziwabûyî; tiptenê
- kend û kosp çal û astengî
- kêş û vekêş birin û anîn, kaş û berkaş; bilindbûn û daketina ava deryayan; med û cezr
- kirt û pehn serobero, keteber
- sox û sinix rezîl û riswa
- sût û sûtal betalên ku li kuçeyan beredayî digerin
- şilf û tazî rût û repal
- şilî û şoyî baran û lêkend
- tehlî û niç gilî, qazinc û rexne
- têr û tesel mişt tijî
- xerc û merc heys û beys
- zar û ziman axaftin û derbirin
- bi lez û bez bi ecele û rev
- bi rêk û pek bi pergal; têkûz
- bi şev û roj sibeh û êvarê
- bi şêt û pêt bi şivê û hêzê
- ji dil û can ji hinavan; samîmî
- mêrg û çîman gulzar; seyrangeh
- misk û enber du bêhnên xweşik in
- neqş û nîgar moçik û resm
- pir û hindik kêm û zêde
- qîr û qetran reş û tarî
- bi nav û deng navdar, meşhûr
- çîçik û vîçik pêlîstokên zarokan; xemlên bêbine û hûrde
Di ferhengên din de
- Tirkî öteberi hûr û mûr, kirt û pirt, ker û per, cil û cor, kal û mal, kel û pel, tiştik û miştik, teftal, hûrmûr
- Tirkî toz (II) duman toz û dûman, toz û xewar, toz û telaz, toz û tibar, toz û xübar
- Tirkî han yurt cih û war, war û wêr, cih ü cangî ~
- Tirkî te 2) pejn, his û pis, deng û beng, deng û
- Tirkî şangır şungur şingîn û çingîn, şeqîn û teqîn, çingîn û şingîn
- Tirkî yazı (I) tura şêr û xet, tîp û ziwa, şil û ziwa, tîr û pişk, vijag
- Almanî und û
- Tirkî yekdiğeri hev û din, êk û din
- Tirkî şa hilweşîn û hedimîna avahî û axê)
- Tirkî zevk u sefa gewz: û şadî, kêf û zewq, zewq: û sefa
- Tirkî merasim dêlindêz, rê û resm, merasîm; rê û rêzan, rê û dirb
- Tirkî yapayanlız tiptenê, tiktenê, tip û tenê, tiq û tenê, tik û tenê
- Tirkî koşuşturmak li hev çün ü hatin, li hev ü din çûn û hatin
- Tirkî sülün gibi keç û jinên bi bejn û bala xweş û lihevhatî, meşwerdek
- Tirkî yalan dolan vir û vîç, vir-û viz
- Tirkî oğulcuk uşak zarî û nevî, kur û zarî
- Tirkî süs pis xeml û xêz, xeml û meml
- Tirkî zehir zıkkım jehr û ziqûm, kul û gotik
- Tirkî müzahrefat qirş û qal, pîsî; vir û derew
- Tirkî seda his û pis, deng û beng, çiqîn